Thị trường than hoạt tính 6 tháng đầu năm 2026: Động lực từ xuất khẩu và xu hướng phát triển xanh

Than hoạt tính là vật liệu hấp phụ có vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực như xử lý nước, xử lý khí thải, thực phẩm, dược phẩm, hóa chất, khai khoáng và năng lượng. Cùng với xu hướng phát triển kinh tế xanh, nhu cầu sử dụng than hoạt tính tiếp tục tăng trên phạm vi toàn cầu. Đối với Việt Nam, lợi thế về nguồn nguyên liệu từ gáo dừa, tre và các phụ phẩm nông nghiệp đã giúp ngành than hoạt tính duy trì năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, hoạt động sản xuất công nghiệp và xuất nhập khẩu của Việt Nam duy trì đà tăng trưởng, kéo theo nhu cầu sử dụng vật liệu lọc và hấp phụ trong nhiều ngành sản xuất. Đặc biệt, các lĩnh vực cấp nước sạch, xử lý nước thải đô thị, khu công nghiệp, sản xuất thực phẩm, đồ uống và dược phẩm đều mở rộng đầu tư, góp phần thúc đẩy tiêu thụ than hoạt tính trong nước.

Song song với thị trường nội địa, xuất khẩu tiếp tục là động lực tăng trưởng chủ yếu của ngành. Các doanh nghiệp Việt Nam duy trì nguồn cung ổn định cho nhiều thị trường truyền thống như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Liên minh châu Âu (EU), Australia và khu vực Trung Đông. Trong đó, các sản phẩm than hoạt tính từ gáo dừa dạng hạt, dạng viên và các dòng sản phẩm chuyên dụng phục vụ xử lý nước, lọc không khí và công nghiệp thực phẩm tiếp tục được khách hàng quốc tế đánh giá cao nhờ chất lượng ổn định.

Theo các doanh nghiệp trong ngành, lượng đơn hàng xuất khẩu đã cải thiện so với cùng kỳ năm 2025, đặc biệt ở phân khúc sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Tuy nhiên, yêu cầu của khách hàng cũng ngày càng khắt khe hơn, không chỉ về chất lượng sản phẩm mà còn về truy xuất nguồn gốc nguyên liệu, quy trình sản xuất thân thiện môi trường và các tiêu chuẩn phát triển bền vững. Đây vừa là áp lực, vừa là động lực để doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực quản trị.

Ở chiều ngược lại, thị trường vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Cạnh tranh từ các quốc gia sản xuất than hoạt tính lớn trong khu vực như Indonesia, Philippines và Sri Lanka ngày càng gay gắt. Indonesia tiếp tục giữ lợi thế về quy mô sản xuất, nguồn nguyên liệu dồi dào và chi phí sản xuất thấp, tạo sức ép đáng kể đối với doanh nghiệp Việt Nam ở phân khúc xuất khẩu phổ thông.

Bên cạnh đó, giá nguyên liệu đầu vào, đặc biệt là gáo dừa, có xu hướng tăng nhẹ do nhu cầu thu mua phục vụ chế biến ngày càng lớn. Mặc dù chi phí vận tải biển đã ổn định hơn so với giai đoạn 2022–2024, nhưng giá điện, nhân công và chi phí đầu tư thiết bị vẫn ở mức cao, khiến biên lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp chưa được cải thiện tương xứng với tốc độ tăng doanh thu.

Một xu hướng đáng chú ý trong nửa đầu năm 2026 là nhiều doanh nghiệp đã chủ động đầu tư công nghệ mới nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm chi phí sản xuất. Các dây chuyền hoạt hóa bằng hơi nước, hệ thống tận dụng nhiệt thải, công nghệ tái sinh than hoạt tính và tự động hóa trong kiểm soát chất lượng được triển khai tại nhiều nhà máy. Không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, những khoản đầu tư này còn góp phần đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng nghiêm ngặt từ các thị trường nhập khẩu.

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh thực hiện các mục tiêu tăng trưởng xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải khí nhà kính, nhu cầu than hoạt tính trong lĩnh vực xử lý môi trường được dự báo sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới. Các dự án cấp nước sạch, xử lý nước thải đô thị, khu công nghiệp, cùng với sự phát triển của ngành điện, hóa chất và chế biến thực phẩm sẽ tiếp tục tạo dư địa mở rộng thị trường nội địa.

Triển vọng 6 tháng cuối năm 2026 được đánh giá khá khả quan khi nhu cầu từ các thị trường xuất khẩu lớn có xu hướng phục hồi, trong khi các chính sách thúc đẩy đầu tư công và phát triển hạ tầng môi trường trong nước sẽ góp phần gia tăng tiêu thụ. Tuy nhiên, để tận dụng tốt cơ hội, doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm, xây dựng vùng nguyên liệu bền vững và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, môi trường và phát triển bền vững.

Có thể thấy, sau giai đoạn điều chỉnh, thị trường than hoạt tính Việt Nam đang từng bước lấy lại đà tăng trưởng. Trong bối cảnh xu hướng chuyển đổi xanh diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, lợi thế về nguồn nguyên liệu và năng lực sản xuất sẽ tiếp tục là nền tảng quan trọng. Song, chỉ những doanh nghiệp chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế mới có thể nâng cao giá trị gia tăng, mở rộng thị phần và phát triển bền vững trong thời gian tới.